Phụ lục A: Bảng ký hiệu
Ký hiệu là quy ước (Chương 1): cùng một cấu trúc có thể viết theo nhiều cách, và sách nào cũng phải chọn một cách. Bảng này gom các ký hiệu mà cuốn sách dùng, xếp theo chủ đề. Mỗi dòng cho biết cách đọc, nghĩa, và chương giới thiệu ký hiệu; số chương là liên kết dẫn tới đúng mục có lời giải thích. Vài ký hiệu quen thuộc từ thời đi học được dùng ngay mà không giới thiệu riêng; với chúng, liên kết dẫn tới lần dùng đầu tiên.
Khi sách giáo khoa Việt Nam viết khác, cột nghĩa ghi lại cách viết ấy. Hai cách viết cho cùng một điều là hai quy ước; cấu trúc bên dưới không đổi.
Các mục: Quy ước viết số, Một ký hiệu, nhiều nghĩa, Số và phép tính, Logic và chứng minh, Tập hợp, quan hệ và hàm, Hàm số, lượng giác và giải tích, Đếm, xác suất và thống kê, Vector và ma trận, Tối ưu, quyết định và AI, Chữ cái Hy Lạp.
Quy ước viết số
- Số thập phân dùng dấu phẩy, các nhóm ba chữ số ngăn bằng dấu chấm: \(3{,}14\) và \(31.536.000\).
- Các thành phần của cặp số, của khoảng và của vector ngăn bằng dấu chấm phẩy, để khỏi lẫn với dấu phẩy thập phân: \((2; 3)\), \([0; 1{,}5]\), \((a_1; \dots; a_n)\), \(\text{ƯCLN}(12; 18)\).
- Phép nhân viết bằng dấu chấm, \(a \cdot b\); dấu \(\times\) dành cho ký hiệu khoa học như \(3{,}15 \times 10^7\) và cho cỡ ma trận \(m \times n\). Phép chia viết bằng dấu hai chấm, \(6 : 2 = 3\), hay bằng phân số \(\frac{6}{2}\).
- Số liệu không lấy từ thực tế được ghi rõ là giả định.
Một ký hiệu, nhiều nghĩa
Vài ký hiệu mang nhiều nghĩa; ngữ cảnh luôn cho biết nghĩa nào đang được dùng.
| Ký hiệu |
Các nghĩa trong sách |
| \(\mid\) |
\(a \mid b\): \(a\) là ước của \(b\) (Chương 8); \(\{x \mid P(x)\}\): "sao cho" (Chương 19); \(P(A \mid B)\): "khi biết" (Chương 42) |
| \(\lvert \cdot \rvert\) |
\(\lvert a \rvert\): trị tuyệt đối của một số (Chương 7); \(\lvert A \rvert\): số phần tử của một tập (Chương 19); \(\lvert a \rvert\): độ dài của một vector (Chương 49) |
| \(^{-1}\) |
\(2^{-1} = \frac12\): số nghịch đảo (Chương 12); \(f^{-1}\): hàm ngược (Chương 20); \(A^{-1}\): ma trận nghịch đảo (Chương 54). Chỉ nghĩa đầu là "một phần": nói chung \(f^{-1}(x) \neq \frac{1}{f(x)}\) |
| \((a; b)\) |
cặp có thứ tự (Chương 19), tọa độ một điểm (Chương 23), khoảng mở (Chương 11), vector (Chương 49); ngữ cảnh cho biết nghĩa nào |
| \(\circ\) |
\(90^\circ\): độ (Chương 30); \(g \circ f\): hợp hàm (Chương 24) |
| \(\sim\) |
\(a \sim b\): tương đương (Chương 3); \(X \sim N(\mu, \sigma^2)\): "có phân phối" (Chương 46) |
| \(\overline{\phantom{A}}\) |
\(\overline{A}\): phần bù của một tập (Chương 19), biến cố đối (Chương 41); \(\bar X_n\): trung bình mẫu (Chương 45); sách giáo khoa Việt Nam còn viết \(\overline{P}\) cho phủ định |
| \(\to\) |
\(f: A \to B\): "đi từ ... tới" (Chương 20); \(x \to a\): "tiến tới" (Chương 31) |
| \(\lambda\) |
hệ số đổi đơn vị (Chương 2), trị riêng (Chương 55), nhân tử Lagrange (Chương 56) |
Số và phép tính
| Ký hiệu |
Đọc là |
Nghĩa |
Chương |
| \(a \neq b\) |
\(a\) khác \(b\) |
\(a\) và \(b\) không bằng nhau |
1 |
| \(a \cdot b\) |
\(a\) nhân \(b\) |
tích của \(a\) và \(b\) |
1 |
| \(a \approx b\) |
\(a\) xấp xỉ \(b\) |
gần bằng nhau; khi cần, phải nói rõ gần tới đâu |
2 |
| \(a < b\), \(a \leq b\) |
\(a\) nhỏ hơn \(b\); \(a\) nhỏ hơn hoặc bằng \(b\) |
so sánh; \(>\) và \(\geq\) theo chiều ngược lại |
2 |
| \(m \times 10^k\) |
\(m\) nhân mười mũ \(k\) |
ký hiệu khoa học, với \(1 \leq m < 10\); số mũ \(k\) cho bậc độ lớn |
2 |
| \(a : b\) |
\(a\) chia \(b\) |
thương: số \(x\) với \(b \cdot x = a\) (sách dùng dấu hai chấm, như sách giáo khoa Việt Nam) |
6 |
| \(\frac{a}{b}\) |
\(a\) phần \(b\) |
phân số, cũng là \(a : b\); \(a\) là tử số, \(b\) là mẫu số |
10 |
| \(p\%\) |
\(p\) phần trăm |
\(\frac{p}{100}\) |
10 |
| \(\lvert a \rvert\) |
trị tuyệt đối của \(a\) |
khoảng cách từ \(a\) tới 0 trên trục số |
7 |
| \(a^n\) |
\(a\) mũ \(n\) |
lũy thừa: tích của \(n\) thừa số cùng bằng \(a\) |
12 |
| \(a^0 = 1\), \(a^{-n} = \frac{1}{a^n}\) |
\(a\) mũ không, \(a\) mũ trừ \(n\) |
số mũ 0 và số mũ âm, buộc phải như thế để luật cộng số mũ còn đúng |
12 |
| \(\sqrt{a}\) |
căn bậc hai của \(a\) |
số không âm có bình phương bằng \(a\), với \(a \geq 0\) |
11 |
| \(\sqrt[n]{a}\), \(a^{\frac{1}{n}}\) |
căn bậc \(n\) của \(a\) |
số không âm có lũy thừa bậc \(n\) bằng \(a\) |
12 |
| \(\mathbb{N}\) |
tập số tự nhiên |
\(\{0; 1; 2; 3; \dots\}\) |
4 |
| \(\mathbb{Z}\) |
tập số nguyên |
các số tự nhiên cùng các số âm |
7 |
| \(\mathbb{Q}\) |
tập số hữu tỉ |
các phân số, hai phân số bằng nhau coi là một số |
10 |
| \(\mathbb{R}\) |
tập số thực |
số hữu tỉ và số vô tỉ; mỗi số ứng với một điểm trên trục số |
11 |
| \(0{,}(3)\) |
không phẩy ba, ba lặp lại |
số thập phân vô hạn tuần hoàn: khối trong ngoặc lặp lại mãi |
11 |
| \(\pi\) |
pi |
tỉ số giữa chu vi và đường kính của đường tròn, \(3{,}14159\ldots\), một số vô tỉ |
11 |
| \(a \mid b\), \(a \nmid b\) |
\(a\) là ước của \(b\); \(a\) không là ước của \(b\) |
\(b\) chia hết cho \(a\), tức \(b = k \cdot a\) với một số nguyên \(k\) |
8 |
| \(a \equiv b \pmod{n}\) |
\(a\) đồng dư với \(b\) theo môđun \(n\) |
\(n \mid a - b\): \(a\) và \(b\) có cùng số dư khi chia cho \(n\) |
8 |
| \(\text{ƯCLN}(a; b)\), \(\text{BCNN}(a; b)\) |
ước chung lớn nhất, bội chung nhỏ nhất |
số lớn nhất chia hết cả hai; số dương nhỏ nhất chia hết cho cả hai |
8 |
| \(\infty\) |
vô cực |
cách nói "lớn không giới hạn"; không phải một số |
9 |
| \(\log_b x\) |
lô-ga-rít cơ số \(b\) của \(x\) |
số mũ \(y\) sao cho \(b^y = x\) |
13 |
| \(\log x\), \(\lg x\) |
lô-ga-rít thập phân của \(x\) |
\(\log_{10} x\); sách giáo khoa Việt Nam thường viết \(\lg x\) |
13 |
| \(n!\) |
\(n\) giai thừa |
\(1 \cdot 2 \cdots n\), với \(0! = 1\) |
18 |
| \(\pm\) |
cộng trừ |
gộp hai công thức vào một dòng: một lấy dấu cộng, một lấy dấu trừ |
28 |
| \(e\) |
số e |
\(2{,}71828\ldots\), hằng số mà lãi ghép ngày càng dày dồn về |
29 |
| \(\ln x\) |
lô-ga-rít tự nhiên của \(x\) |
\(\log_e x\) |
29 |
Logic và chứng minh
| Ký hiệu |
Đọc là |
Nghĩa |
Chương |
| \(\lnot P\) |
không \(P\) |
phủ định của \(P\); sách giáo khoa Việt Nam viết \(\overline{P}\) |
14 |
| \(P \land Q\) |
\(P\) và \(Q\) |
phép hội: đúng khi cả hai cùng đúng |
14 |
| \(P \lor Q\) |
\(P\) hoặc \(Q\) |
phép tuyển: đúng khi ít nhất một mệnh đề đúng (hoặc bao hàm) |
14 |
| \(P \Rightarrow Q\) |
nếu \(P\) thì \(Q\); \(P\) kéo theo \(Q\) |
phép kéo theo: chỉ sai khi \(P\) đúng mà \(Q\) sai |
14 |
| \(P \Leftrightarrow Q\) |
\(P\) khi và chỉ khi \(Q\) |
phép tương đương: hai mệnh đề cùng đúng hay cùng sai |
14 |
| \(P(x)\) |
\(P\) của \(x\) |
câu có biến: đúng hay sai tùy giá trị của \(x\) |
15 |
| \(\forall x\, P(x)\) |
với mọi \(x\), \(P(x)\) |
lượng từ "với mọi" |
15 |
| \(\exists x\, P(x)\) |
tồn tại \(x\) sao cho \(P(x)\) |
lượng từ "tồn tại": có ít nhất một \(x\) |
15 |
| \(\exists!\, x\, P(x)\) |
tồn tại duy nhất \(x\) sao cho \(P(x)\) |
có một và chỉ một \(x\) |
15 |
| \(x \in A\) |
\(x\) thuộc \(A\) |
\(x\) là một phần tử của \(A\) |
15 |
| \(\square\) |
hết chứng minh |
đánh dấu chỗ một chứng minh kết thúc |
1 |
Tập hợp, quan hệ và hàm
| Ký hiệu |
Đọc là |
Nghĩa |
Chương |
| \(a \sim b\), \(a \not\sim b\) |
\(a\) tương đương \(b\) |
\(a\) được coi là như \(b\) theo cách đồng nhất đang xét |
3 |
| \([a]\) |
lớp của \(a\) |
lớp tương đương chứa \(a\), như \([1] = \{1; 13; 25; \dots\}\) trên đồng hồ |
3 |
| \(x \mapsto f(x)\) |
\(x\) biến thành \(f(x)\) |
quy tắc đưa mỗi đầu vào \(x\) tới một đầu ra |
6 |
| \(\{x \in A \mid P(x)\}\) |
tập các \(x\) thuộc \(A\) sao cho \(P(x)\) |
mô tả một tập bằng tính chất; cũng có thể liệt kê, như \(\{1; 2; 3\}\) |
19 |
| \(x \notin A\) |
\(x\) không thuộc \(A\) |
\(x\) không là phần tử của \(A\) |
19 |
| \(\varnothing\) |
tập rỗng |
tập không có phần tử nào |
19 |
| \(A \subseteq B\), \(B \supseteq A\) |
\(A\) là tập con của \(B\) |
mọi phần tử của \(A\) thuộc \(B\); sách giáo khoa Việt Nam viết \(A \subset B\) |
19 |
| \(A \cup B\), \(A \cap B\) |
\(A\) hợp \(B\), \(A\) giao \(B\) |
phần tử thuộc ít nhất một tập; phần tử thuộc cả hai tập |
19 |
| \(A \setminus B\), \(\overline{A}\) |
\(A\) trừ \(B\), phần bù của \(A\) |
phần tử của \(A\) không thuộc \(B\); phần tử của tập vũ trụ không thuộc \(A\) |
19 |
| \(\lvert A \rvert\) |
số phần tử của \(A\) |
cỡ của một tập hữu hạn |
19 |
| \((a; b)\) |
cặp \(a\), \(b\) |
cặp có thứ tự: \((a; b) = (c; d)\) khi \(a = c\) và \(b = d\) |
19 |
| \(A \times B\) |
\(A\) nhân \(B\) |
tích Descartes: tập mọi cặp \((a; b)\) với \(a \in A\), \(b \in B\) |
19 |
| \(\mathcal{P}(A)\) |
tập lũy thừa của \(A\) |
tập mọi tập con của \(A\) |
19 |
| \([a; b]\), \((a; b)\), \([a; b)\) |
đoạn \([a; b]\), khoảng mở \((a; b)\) |
mọi số từ \(a\) tới \(b\); ngoặc vuông lấy đầu mút, ngoặc tròn bỏ đầu mút, nên \([a; b)\) lấy \(a\) mà bỏ \(b\) |
11 |
| \(f: A \to B\) |
\(f\) đi từ \(A\) tới \(B\) |
hàm với miền xác định \(A\) và đối miền \(B\) |
20 |
| \(f(a)\) |
\(f\) của \(a\) |
giá trị của hàm \(f\) tại \(a\) |
20 |
| \(f^{-1}\) |
\(f\) ngược |
hàm ngược của \(f\); không phải \(\frac{1}{f}\) |
20 |
| \(\lfloor x \rfloor\) |
phần nguyên của \(x\) |
số nguyên lớn nhất không vượt quá \(x\) |
22 |
| \(M(x; y)\), \(Oxy\) |
điểm \(M\) có tọa độ \(x\), \(y\) |
điểm trên mặt phẳng tọa độ \(Oxy\) |
23 |
| \(g \circ f\) |
\(g\) hợp \(f\) |
hàm hợp: làm \(f\) trước rồi làm \(g\) |
24 |
| \(\mathrm{id}_A\) |
hàm đồng nhất trên \(A\) |
hàm \(x \mapsto x\) |
24 |
Hàm số, lượng giác và giải tích
| Ký hiệu |
Đọc là |
Nghĩa |
Chương |
| \(\Delta x\) |
đen-ta \(x\) |
độ thay đổi \(x_2 - x_1\) |
27 |
| \(\sin t\), \(\cos t\) |
sin \(t\), côsin \(t\) |
tung độ và hoành độ của điểm trên đường tròn đơn vị, sau cung dài \(t\) |
30 |
| \(\tan t\) |
tang \(t\) |
\(\frac{\sin t}{\cos t}\), với \(\cos t \neq 0\) |
30 |
| \(90^\circ\), radian |
chín mươi độ |
hai đơn vị đo góc; \(180^\circ = \pi\) radian |
30 |
| \(\arcsin\) |
ác-sin |
phím \(\sin^{-1}\): góc trong \(\left[-\frac{\pi}{2}; \frac{\pi}{2}\right]\) có sin cho trước |
30 |
| \(\lim_{n \to \infty} a_n = L\), \(a_n \to L\) |
giới hạn của \(a_n\) là \(L\); \(a_n\) tiến tới \(L\) |
giới hạn của một dãy |
31 |
| \(\lim_{x \to a} f(x) = L\) |
giới hạn của \(f(x)\) khi \(x\) tiến tới \(a\) |
\(f(x)\) gần \(L\) tùy ý khi \(x\) đủ gần \(a\) |
31 |
| \(\varepsilon\), \(\delta\) |
ép-xi-lon, đen-ta |
sai số cho phép và ngưỡng đáp lại trong định nghĩa giới hạn |
32 |
| \(\lim_{x \to +\infty} f(x)\) |
giới hạn của \(f(x)\) khi \(x\) tiến ra dương vô cực |
giới hạn tại vô cực |
32 |
| \(\min(p; q)\) |
min của \(p\) và \(q\) |
số nhỏ hơn trong hai số; \(\max\) là số lớn hơn |
32 |
| \(f'(a)\) |
\(f\) phẩy tại \(a\) |
đạo hàm của \(f\) tại \(a\) |
34 |
| \(\frac{dy}{dx}\) |
đạo hàm của \(y\) theo \(x\) |
cách ghi đạo hàm của Leibniz |
34 |
| \(\frac{dy}{dx}\Big\rvert_{x = a}\) |
đạo hàm tại \(x = a\) |
giá trị của đạo hàm tại một điểm |
34 |
| \(f''\), \(\frac{d^2y}{dx^2}\) |
\(f\) hai phẩy |
đạo hàm bậc hai |
34 |
| \(\sum_{k=1}^{n} a_k\) |
tổng các \(a_k\), \(k\) từ 1 tới \(n\) |
\(a_1 + a_2 + \dots + a_n\) |
37 |
| \(\int_a^b f(x)\,dx\) |
tích phân từ \(a\) tới \(b\) của \(f(x)\) |
đích chung của các tổng diện tích khi chia nhỏ dần |
37 |
| \(\int f(x)\,dx = F(x) + C\) |
tích phân bất định |
họ mọi nguyên hàm của \(f\) |
38 |
| \(\big[F(x)\big]_a^b\) |
\(F\) lấy từ \(a\) tới \(b\) |
\(F(b) - F(a)\) |
38 |
Đếm, xác suất và thống kê
| Ký hiệu |
Đọc là |
Nghĩa |
Chương |
| \(\binom{n}{k}\) |
\(n\) chọn \(k\) |
số tổ hợp chập \(k\) của \(n\); sách giáo khoa viết \(C_n^k\) |
40 |
| \(\Omega\) |
ô-mê-ga |
không gian mẫu: tập mọi kết quả của một phép thử |
41 |
| \(\omega\) |
ô-mê-ga (chữ thường) |
một kết quả của phép thử |
41 |
| \(P(A)\) |
xác suất của \(A\) |
tổng trọng số của các kết quả thuộc biến cố \(A\) |
41 |
| \(\overline{A}\) |
không \(A\) |
biến cố đối của \(A\) |
41 |
| \(P(A \mid B)\) |
xác suất của \(A\) khi biết \(B\) |
\(\frac{P(A \cap B)}{P(B)}\), với \(P(B) > 0\) |
42 |
| \(\Lambda(E)\) |
lam-đa |
tỉ số độ hợp lý \(\frac{P(E \mid H)}{P(E \mid \overline{H})}\) |
43 |
| \(E[X]\), \(\mu\) |
kỳ vọng của \(X\); muy |
trung bình có trọng số của các giá trị của \(X\) |
44 |
| \(\mathrm{Var}(X)\) |
phương sai của \(X\) |
\(E\big[(X - \mu)^2\big]\) |
44 |
| \(\sigma\) |
xích-ma |
độ lệch chuẩn \(\sqrt{\mathrm{Var}(X)}\), cùng đơn vị với \(X\) |
44 |
| \(\bar X_n\) |
trung bình mẫu |
\(\frac{X_1 + \dots + X_n}{n}\) |
45 |
| \(N(\mu, \sigma^2)\) |
phân phối chuẩn với kỳ vọng \(\mu\), phương sai \(\sigma^2\) |
phân phối hình chuông của Chương 46 |
46 |
| \(X \sim N(\mu, \sigma^2)\) |
\(X\) có phân phối chuẩn \(N(\mu, \sigma^2)\) |
dấu \(\sim\) đọc là "có phân phối" |
46 |
| \(Z = \frac{X - \mu}{\sigma}\) |
điểm chuẩn hóa |
đưa \(X\) về phân phối chuẩn \(N(0, 1)\) |
46 |
| \(\hat p\) |
\(p\) mũ |
tỉ lệ trong mẫu, dùng để ước lượng tỉ lệ thật \(p\) |
46 |
| \(r\) |
hệ số tương quan |
trung bình của tích hai điểm chuẩn hóa, luôn nằm giữa \(-1\) và \(1\) |
47 |
| \(\hat y = a + bx\) |
\(y\) mũ |
giá trị dự đoán bởi đường hồi quy |
47 |
Vector và ma trận
| Ký hiệu |
Đọc là |
Nghĩa |
Chương |
| \(\mathbb{R}^n\), \(a = (a_1; \dots; a_n)\) |
không gian \(\mathbb{R}^n\); vector \(a\) |
tập các danh sách \(n\) số thực; \(a_i\) là các thành phần của \(a\) |
49 |
| \(\lvert a \rvert\) |
độ dài của \(a\) |
\(\sqrt{a_1^2 + \dots + a_n^2}\) |
49 |
| \(a \cdot b\) |
\(a\) nhân vô hướng \(b\) |
tích vô hướng \(a_1 b_1 + \dots + a_n b_n\) |
49 |
| \(e_1, \dots, e_n\) |
cơ sở chuẩn |
\(e_i\) có số 1 ở vị trí \(i\) và số 0 ở các vị trí khác |
50 |
| \(A = \begin{pmatrix} a & b \\ c & d \end{pmatrix}\) |
ma trận \(A\) |
bảng số ghi ảnh của các vector cơ sở theo cột |
51 |
| \(m \times n\) |
\(m\) nhân \(n\) |
cỡ ma trận: \(m\) hàng, \(n\) cột |
51 |
| \(Ax\) |
\(A\) nhân \(x\) |
tổ hợp các cột của \(A\) với hệ số là các thành phần của \(x\) |
51 |
| \(BA\) |
\(B\) nhân \(A\) |
tích ma trận: ma trận của hàm hợp, làm \(A\) trước rồi làm \(B\) |
52 |
| \(I_n\) |
ma trận đơn vị |
số 1 trên đường chéo chính, số 0 ở mọi chỗ khác |
52 |
| \(\det A\) |
định thức của \(A\) |
với ma trận \(2 \times 2\): \(ad - bc\), hệ số co giãn diện tích có dấu |
53 |
| \(u^\perp\) |
\(u\) vuông |
ảnh của \(u\) qua phép quay \(90^\circ\) |
53 |
| \(A^{-1}\) |
\(A\) nghịch đảo |
ma trận nghịch đảo: \(AA^{-1} = A^{-1}A = I\) |
54 |
| \(\ker A\) |
hạt nhân của \(A\) |
các \(x\) với \(Ax = 0\) |
54 |
| \(\operatorname{im} A\) |
tập ảnh của \(A\) |
các đầu ra \(Ax\) đạt được |
54 |
| \(\operatorname{rank} A\), \(\dim\) |
hạng của \(A\); số chiều |
số chiều của tập ảnh |
54 |
| \(Av = \lambda v\) |
trị riêng \(\lambda\), vector riêng \(v\) |
\(A\) chỉ kéo giãn \(v\) theo hệ số \(\lambda\) |
55 |
Tối ưu, quyết định và AI
| Ký hiệu |
Đọc là |
Nghĩa |
Chương |
| \(\frac{\partial f}{\partial x}\), \(f_x\) |
đạo hàm riêng của \(f\) theo \(x\) |
đạo hàm theo \(x\) khi giữ các biến khác cố định |
56 |
| \(\nabla f\) |
nabla \(f\) |
gradient: vector các đạo hàm riêng, chỉ hướng tăng nhanh nhất |
56 |
| \(\eta\) |
ê-ta |
bước học trong hạ gradient |
56 |
| \(\nabla f = \lambda \nabla g\) |
nhân tử Lagrange \(\lambda\) |
điều kiện tiếp xúc khi tối ưu có ràng buộc |
56 |
| \(EU(a)\) |
hữu dụng kỳ vọng của \(a\) |
\(\sum_s P(s)\,u(x(a, s))\) |
57 |
| \(p_i = \frac{e^{z_i}}{e^{z_1} + \dots + e^{z_n}}\) |
hàm softmax |
biến các điểm số \(z_i\) thành xác suất |
59 |
| \(T\) |
nhiệt độ |
chia điểm số cho \(T\) trước softmax: \(T\) nhỏ làm phân phối nhọn, \(T\) lớn làm nó phẳng |
59 |
| \(L(\theta)\) |
hàm mất mát |
mức sai của mô hình với các tham số \(\theta\) |
59 |
| \(-\ln p\) |
độ ngạc nhiên |
mức bất ngờ khi một điều có xác suất \(p\) xảy ra |
59 |
Chữ cái Hy Lạp
Toán học mượn chữ Hy Lạp khi đã dùng hết chữ Latin quen thuộc, hoặc để đánh dấu những đại lượng có vai trò riêng. Cách đọc dưới đây là cách đọc thường gặp ở Việt Nam.
| Chữ |
Đọc là |
Dùng trong sách để chỉ |
| \(\alpha\) |
an-pha |
góc (Chương 30, 36, 49); mức ý nghĩa (Chương 48); hệ số (Chương 47, 56) |
| \(\beta\) |
bê-ta |
góc, hệ số (Chương 36, 47, 56); phản ứng tốt nhất \(\beta_A\) (Chương 58) |
| \(\gamma\) |
gam-ma |
hệ số đổi đơn vị (Chương 47) |
| \(\delta\) |
đen-ta |
ngưỡng trong định nghĩa giới hạn (Chương 32); xác suất còn một ván nữa (Chương 58) |
| \(\Delta\) |
đen-ta (hoa) |
độ thay đổi (Chương 27) |
| \(\varepsilon\) |
ép-xi-lon |
sai số cho phép (Chương 31, 32) |
| \(\eta\) |
ê-ta |
ngưỡng trong một chứng minh (Chương 33); bước học (Chương 56, 59) |
| \(\theta\) |
tê-ta |
góc (Chương 30, 49, 52); các tham số của một mô hình (Chương 59) |
| \(\lambda\) |
lam-đa |
hệ số đổi đơn vị (Chương 2); trị riêng (Chương 55); nhân tử Lagrange (Chương 56) |
| \(\Lambda\) |
lam-đa (hoa) |
tỉ số độ hợp lý (Chương 43) |
| \(\mu\) |
muy |
kỳ vọng (Chương 44, 46) |
| \(\nu\) |
nuy |
kỳ vọng của biến thứ hai (Chương 44, 47) |
| \(\xi\) |
xi |
điểm trung gian trong định lý giá trị trung bình (Chương 36, 38) |
| \(\pi\) |
pi |
tỉ số giữa chu vi và đường kính (Chương 11, 30) |
| \(\sigma\) |
xích-ma |
độ lệch chuẩn (Chương 44) |
| \(\Sigma\) |
xích-ma (hoa) |
dấu tổng \(\sum\) (Chương 37) |
| \(\varphi\) |
phi |
song ánh (Chương 21); đơn ánh (Chương 26); hàm mật độ (Chương 46); góc (Chương 53); tỉ số vàng (Chương 55) |
| \(\psi\) |
psi |
nghiệm thứ hai của phương trình đặc trưng của dãy Fibonacci (Chương 55) |
| \(\omega\) |
ô-mê-ga |
"số" giả định với \(0 \cdot \omega = 1\) (Chương 9); một kết quả của phép thử (Chương 41) |
| \(\Omega\) |
ô-mê-ga (hoa) |
không gian mẫu (Chương 41) |